Wikipediýa:Günüň makalalary

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa

Gazagystan[çeşmäni düzet]

Gazagystan

Flag-map of Kazakhstan (precise boundaries).svg

Gazagystan Merkezi Aziýada ýerleşýän döwlet. Onuň umumy meýdany 2.717.300 inedördül kilometre barabardyr. Döwlet dili – gazak dili. Prezidenti – Kasym-Jomart Tokayev. Hökümet başlygy – Älihan Smaýilow. Ilaty – 16 milliondan gowrak adam. Paýtagty – Astana.

Gazagystan Birleşen Milletler Guramasynyň, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň, Ýewropa Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň, NATO-nyň „Parahatçylyk üçin hyzmatdaşlyk“ maksatnamasynyň, Bütindünýä Söwda Guramasynyň agzasydyr. Şeýle hem Gazagystan Nebiti eksportirleýän ýurtlaryň guramasyna (OPEK) synçy hökmünde gatnaşýar.

Gazagystanyň ykdysadyýeti çalt depginlerde ösýär. Ýurduň halk hojalygynda dag magdany senagaty öňdäki orunda durýar. Oba hojalygynyň ösdürilmegine hem uly ähmiýet berilýär.

Gazagystan-Türkmenistan gatnaşyklary — Gazagystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar. 1992-nji ýylyň 27-nji awgustynda ýola goýuldy. Dowamy...


Ýuriý Nikulin[çeşmäni düzet]

Ýuriý Wladimirowiç Nikulin

Юрий Никулин» 04.jpg

Ýuriý Wladimirowiç Nikulin (Rusça : Юрий Владимирович Никулин; 1921-nji ýylyň 18-nji dekabry - 1997-nji ýylyň 21-nji awgusty) Sowet we Rus aktýory we köp meşhur filmlerde rol alan kloun. Leonid Gaidai -iň “The Diamond Arm and Kidnapping”, “Kawkaz stili” ýaly komediýalardaky rollary bilen iň meşhur, kämahal dramatiki rollarda oýnap, Moskwa sirkinde çykyş edenem bolsa.

1973-nji ýylda SSSR-iň Halk suratkeşi we 1990-njy ýylda Sosialistik zähmet gahrymany diýen ada eýe boldy. Şeýle hem, ömründe iki gezek alan abraýly Leniniň ordeni ýaly birnäçe döwlet baýraklaryna eýe boldy.

Nikulin Russiýanyň raýat urşy gutarandan soň, Smolensk welaýatynyň Demidow şäherinde dünýä indi. Kakasy Wladimir Andreýewiç tankytçy, satirik oýunlaryň awtory we Demidowyň ýerli drama teatrynda režissýordy. Ýuriniň ejesi Lidiýa ol ýerde aktrisa bolup, 1920-nji ýyllaryň başynda durmuş gurup, 1925-nji ýylda Moskwa göçüpdirler.

Ekrana ilkinji gezek 1958-nji ýylda “Gitaraly gyz” filmi bilen çykdy. Esasan 1960-70-nji ýyllarda onlarça esasy aýratynlykda peýda boldy we Leonid Gaidai režissýorlyk eden gysga metražly filmler bilen uly üstünlik gazandy. Dowamy...


Şarl Monteskýu[çeşmäni düzet]

Şarl Monteskýu

Montesquieu 1.png

Şarl Monteskýu (Charles-Louis de Secondat, Baron de La Brède et de Montesquieu) - 18.01.1689 - 10.02.1755. Fransuz kazy, akyldar we syýasy filosof. Ol megerem iň köp güýçler aýrylygy teoriýasy üstündäki işleri üçin tanalýan bolsa gerek.

Monteskýu ilkinji pozitiwistlerden we sosilogiýa ylmynyň ilkinjilerinden hasaplanýar. Kanunlar baradaky dünýägaraýşy: Monteskýu kanuny "goşuň tebigatyndan dogan mejbury gatnaşyklar" diýip kesgitleýär we Monteskýuwa görä hemme zadyň, ýaradylanlaryň; maddy dünýäniň; ynsandan ýokary barlyklaryň, haýwanlaryň we ş.m. ählisiniň kanunlary bardyr. Monteskýuwa görä Taňry ýaradyjy we esewançy sypatyndadyr, älemi kanunlara eýerip ýaradandyr. Monteskýuwa görä jismi ugrukdyrýan kanunlar kimin ynsanlary dolandyrýan kanunlar bardyr. Dolandyryş biçimleri baradaky garaýyşlary: Monteskýu 3 dolandyryş görnüşi barada dil ýarýar: Respublika, monarhiýa we despotizm ýa-da zalymlyk. Mertebesi: Monteskýu tarapyndan ýazylan "Kanunlaryň ruhy" atly kitaby 1751-nji ýylda Rim Papasy tarapyndan okalmagy gadagan edildi. Jon Lak bilen bilelikde Monteskýu güýçler üzňeligi düşünjesiniň pionerlerinden hasaplanýar. Dowamy...


Indoneziýa[çeşmäni düzet]

Indoneziýa

Indonesia-Flagmap.svg

Indoneziýa (ind. Indonesia), resmi ady — Indoneziýa Respublikasy (ind. Republik Indonesia) — Günorta-gündogar Aziýada iň iri döwlet.

Ol Zond arhipelagynyň adalarynda ýerleşýär we dünýädäki iň iri ada döwlet bolup durýar. Ol Aziýa bilen Awstraliýanyä aralygynda Malaý (Indoneziýa) arhipelagynyn adalarynda (uly Zond, Kiçi Zond we Molukka adalary) ýerleşýär. Indoneziýanyň düzümine täze gwineýa (gb. Irian) Aziýanyn günbatar bölegi we onuň töweregiňdäki käbir ownuk adalar hem girýär. Meýdany 1904,3 mun km/kwadrat. Ilatyň 144,9 mln. Adam (1979) ýýlyň aýagynda). Paýtagty: Jakarta şäheri. Indoneziýa adminstratiw taýdan welaýatlara bolünýär. Jakarta we Jokýakarta şäherleri-de aýratyn adminstratiw birliklere bölünen.

Indoneziýa ekwatoryýal, atmosferanyň çalşyp durýan mossunly zonasynda ýerleşýär. Indoneziýanyn ekwatora we adalarda ýerleşmegi ol ýerde mydama maýýl howanyň bolmagy üçin şert döredýär. Indoneziýada deňiz suwunyň tempraturasy hemişe +27-dan ýokarydyr. Dowamy...


Braziliýa[çeşmäni düzet]

Braziliýa

Map of Brazil with flag.svg

Günorta Amerikadaky iň uly döwlet. Meýdanynyň ululygy boýunça dünýäde bäşinji döwletdir. Paýtagty — Brazilia şäheri. Braziliýanyň gündogar we günorta-gündogaryny Atlantik ummanynyň suwlary ýuwýar. Demirgazykda Gaýana, Wenesuela we Surinam, demirgazyk-günbatarda Kolumbiýa, günbatarda Peru we Boliwiýa, günorta günbatarda Argentina we Paragwaý we günortada Urugwaý bilen araçäkleşýär. Nominal jemi içerki önümiň möçberi boýunça dünýäde ýedinji orny eýeleýär. Braziliýa BMG-niň we G-20-iň agzasydyr. Braziliýa 26 ştata we 1 federal okruga bölünýär.

Federatiw respublikadyr. Döwlet, hökümet baştutany prezidentdir. Ol 4 ýyllyk möhlet bilen Milli kongresde saýlanýar. Ýokary Kanun çykaryjy organy iki palatadan: deputatlar palatasyndan we senatdan ybarat bolan Milli kongresdir. Dowamy...


Imran Han[çeşmäni düzet]

Imran Han

Imran Ahmed Khan Niazi - UNGA (48784380531) (cropped).jpg

Imran Han (urdu: عمران احمد خان نیازی , Iňlis: Imran Khan ; 1952-nji ýylyň 5-nji oktýabrynda doglan) Pakistanyň 22-nji we häzirki premýer-ministri. Şeýle hem, öňki professional kriketçi we Adalat Hereket Partiýasynyň ýolbaşçysy. Premýer-ministr wezipesini 2018-nji ýyldan bäri dowam etdirýär.

Lahorda Niazi Puştun maşgalasynda dünýä inen Han 1975-nji ýylda Angliýanyň Keble kollejini gutardy. Halkara kriket karýerasyna 18 ýaşynda, 1971 -nji ýylda Angliýa garşy geçirilen synag seriýasynda başlady. Han 1992-nji ýyla çenli oýnady, 1982-nji we 1992-nji ýyllar aralygynda toparyň kapitany bolup işledi, we 1992-nji ýylda Kriket dünýä çempionatynda ýeňiji boldy, bu ýaryşda Pakistanyň ilkinji we ýeke-täk ýeňşi boldy. Kriketiň iň uly hüjümçilerinden biri hasaplanýan Han 3,807 pökgi geçirip, Test kriketinde 362 wikit aldywe ICC Kriket şöhrat zalyna girizildi. Han syýasata başlamazdan ozal Lahorda we Peşawarda we Mianwali şäherindäki Namal kollejinde rak keselhanalaryny döretdi. Dowamy...


Italiýa[çeşmäni düzet]

Italiýa

Flag map of Italy.svg

Italiýa (ital. Italia [iˈtaːlja], resmi ady — Italiýa Respublikasy (ital. Repubblica Italiana)) — Ýewropanyň günortasynda, Ortaýer deňziniň merkezindäki döwlet.

Demirgazyk-günbatarda Fransiýa (serhetiň uzynlygy — 488 km), Şweýsariýa (740 km) we demirgazykda Awstriýa (430 km), demirgazyk-gündogarda bolsa, Sloweniýa (232 km) bilen araçäkleşýär. Şeýle hem onuň Watikan (3,2 km) we San-Marino (39 km) bilen içerki serheti bar.

Italiýa 20 sebite (sebit) bölünýär. Olaryň bäşisi, ýerli kanunçylyga üýtgetme girizmek hukugy bolan ýörite awtonom sebit statusyna eýe. Olar hem öz gezeginde 109 welaýatdan we 8101 häkimlikden ybarat.

Italiýa ýokary derejede ösen senagat-agrar ýurt. Dünýäniň iň ösen 10 ýurdunyň biri. Jemi içerki önümde senagatyň paýy 31,6%, oba hojalygynyň paýy 2,9%, hyzmatlaryň paýy 65,5% (1997). Italiýada hyzmat pudagynda 12 milliondan gowrak adam işleýär, 6,5 million. senagatdaky adamlar, 1,5 mln. adam oba hojalygynda işleýär. Dowamy...


Walter Roberts (ýazyjy)[çeşmäni düzet]

Walter R. Roberts

Walter r. roberts VOA.jpg

Walter R. Roberts (1916-njy ýylyň 26-njy awgusty - 2014-nji ýylyň 29-njy iýuny) Amerikaly ýazyjy, lektor we öňki hökümet işgäri.

Walter R Roberts Awstriýada doguldy.

Garward uniwersitetiniň hukuk fakultetinde (1940–1942) gözlegçi bolup, 1942-nji ýylda ABŞ-nyň hökümetine (Maglumat koordinatory) goşuldy. Amerikanyň sesi bilen sekiz ýyl hyzmat edensoň, Awstriýanyň stoluna geçirildi. Döwlet Departamenti (1950).

1953-nji ýylda ABŞ-nyň täze döredilen Maglumat gullugynda (USIA) Ýewropa boýunça direktoryň orunbasary wezipesine bellendi. Dowamy...


Arizona ştaty (ABŞ)[çeşmäni düzet]

Arizona ştaty (ABŞ)

Flag map of Arizona.svg

Arizona ABŞ-nyň günorta-günbatar sebitinde ýerleşýär. Şeýle hem Günbatar we Dag döwletleriniň bir bölegi. 50 ştatyň arasynda iň uly 6-njy we 14-nji ýerde durýar. Paýtagty we iň uly şäheri Finiksdir. Arizona, Dört burç sebitini Ahuta, Kolorado we Nýu-Meksiko bilen paýlaşýar; beýleki goňşy ştatlar günbatarda Newada we Kaliforniýa, günortada we günorta-günbatarda Meksikanyň Sonora we Baja Kaliforniýa ştatlarydyr.

Arizonanyň ilaty 2020-nji ýylda 7,378,494 töweregi boldy. Arizona ABŞ-a kabul edilende, ştaty öz içine alýan territoriýada 200,000-den az ilat ýaşaýardy. 1980-nji ýyla çenli ştatyň ilaty çalt artyp, 2,81 milliona, 2000-nji ýylda bolsa 4,88 milliona ýetip başlady.

Arizona, 113,998 inedördül kilometre çenli ýurtda 6-njy uly ştatdyr. Döwletdäki ýerleriň azyndan 15% hususy eýeçilige degişlidir. Galan ýerleriň köpüsi goraghanalardan, ynam gaznalaryndan we milli seýilgählerden durýar. Döwletiň köp bölegi çöl, we onuň köp bölegi gowak we basseýn geografiki sebtine degişlidir. Dowamy...


Ariana Grande[çeşmäni düzet]

Ariana Grande

Ariana Grande Grammys Red Carpet 2020 (cropped).png

Ariana Grande-Butra (1993-nji ýylyň 26-njy iýunynda doglan) Amerikaly aýdymçy, aýdym ýazyjy we aktrisa. Ariana Grande Florida ştatynyň Boka Raton şäherinde dogulýar.

Florida ştatynyň Boka Raton şäherinde doglan Grande on bäş ýaşynda 2008-nji ýyldaky Brodweý aýdym- saz 13 -de aýdym-saz bilen ilkinji gezek çykyş etdi. Nikelodeonyň “ Victorious ” (2010–2013) we Sam & Cat (2013–2014) teleserialynda “ Pişik Walentin” roly bilen iň meşhurdyr . “YouTube Records” -yň gapak aýdymlaryny göreninden soň, 2011-nji ýylda şertnama baglaşdy. Ilkinji albomy “ Yours Truly ” (2013) pop we R&B reanrydyr. Bu albom ABŞ-nyň Billboard 200 diagrammasynda birinji boldy we albomyňtäk "The Way" Billboard Hot 100 diagrammasynda ilkinji onluga girdi.

Ejesi aragatnaşyk we howpsuzlyk enjamlary kompaniýasy “Hose-McCann Communications” -yň baş direktory Joan Grande, kakasy Boca Ratondaky grafika dizaýn firmasynyň eýesi Edward Butera. Grande italýan asylly, we özüni italýan-amerikaly diýip häsiýetlendirýär.

2020-nji ýylyň dekabrynda Grande gozgalmaýan emläk agenti Dalton Gomez bilen gatnaşyk gurup başlady. 2021-nji ýylyň maý aýynyň ortalarynda durmuşa çykdylar. Dowamy...