Ganja

Ganja
	Tugra
Ýurt	Azarbeýjan
Koordinatlar	40°40′58″ dg. g. 46°21′38″ gd. u. / 40.68278° dg. g. 46.36056° gd. u. (G) (O) (Я)Koordinatlar: 40°40′58″ dg. g. 46°21′38″ gd. u. / 40.68278° dg. g. 46.36056° gd. u. (G) (O) (Я)
Häkim	Niyazi Bayramov[d]
Düýbi tutuldy	660
Ilkinji agzalma	836
Meýdan	298 km²
Resmi dil	Azerbaýjan dili
Ilat	33 625, 55 510, 98 949, 116 122, 189 512, 231 700, 280 600, 299 300, 313 300 и 328 800
Poçta indeksleri	AZ2000
Resmi saýt	ganja-ih.gov.az

Ganja (azerb. Ganja; 1804-1918-nji ýyllarda Elizawetpol, 1935-89-njy ýyllarda Kirowabat) — Ganjachay derýasynyň kenarynda ýerleşýän Azerbaýjan Respublikasyndaky şäher.^[7] Ilaty 344108 müň adam (2021).^[8]

Geografiýa

Ol Ganja-Gazak düzlüginde, Kiçi Kawkazyň demirgazyk-gündogar dag eteklerinde, Kura basseýniniň Ganjachay derýasynda ýerleşýär. Taryhy Arran welaýatynyň merkezi. Dolandyryş sebiti hökmünde, degişli ýerli dolandyryş bilen bilelikde iki şäher etrabyny (Kapaz - 178,5 müň ilat, Nizomi - 164,5 müň ilat) we şäher görnüşli Hajigent şäherçesini öz içine alýar.

Dolandyryş bölümi

1861-nji ýyla çenli şäher Ganja derýasynyň iki gapdalynda ýerleşip, üç etrapdan ybaratdy: derýanyň sag kenarynda - Kelissa-Kend etraby (ybadathana obasy), çepde esasan musulman, gala we Ganja bilen Noraşenskiý etrabyny (täze şäher) goşdy. Şäheriň bu üç bölegi tegelek diňler bilen diwar bilen gurşalandyr.

Taryhy

Irki asyrlar

Ganja Uly küpek ýolundaky amatly geografiki ýerleşişi sebäpli şäher hökmünde ýüze çykdy. Taryhçy Hamdallah Mustaufi Arabystanyň Ganja şäheriniň 659-660-njy ýyllarda (ýagny Gündogar Kawkazyň ilkinji arap çozuşlary wagtynda) döredilendigine şaýatlyk edýär, ýöne jikme-jiklikleri bermeýär.

X asyrda möhüm ähmiýete eýe bolan Partaw (häzirki Barda) şäheriniň ornuny tutup, esasy Aran şäherine öwrüldi. 970-nji ýyllardan Ganja 1063-nji ýylda bu ýerde gala guran Şeddadid ştatynyň paýtagtydy. 1075-nji ýylda şäher Seljuklar tarapyndan basyp alyndy, soňra Ildegizidler döwletiniň paýtagty we Arran sebitiniň merkezi boldy.

1139-njy ýylda şäher ýer titremesi bilen weýran boldy. 1221-nji ýylda Ganja mongollary töledi, ýöne 1235-nji ýylda, 1231-nji ýyldaky gozgalaňdan soň olar tarapyndan ýok edildi. XVI-XVII asyrlarda. şäher Safawid döwletiniň bir bölegi hökmünde Karabak beylerbiniň merkezi bolupdyr.

1747-nji ýyldan 1804-nji ýyla çenli şäher Ganja hanlygynyň paýtagty hökmünde tanaldy, soňra Elizawetpol welaýatynyň merkezi (1840-1929), Elizawetpol etrabynyň merkezi (1840-1929), Gürjüstan-Imereti welaýatynyň etrap şäherine öwrüldi. Azerbaýjan Demokratik Respublikasynyň (1918) we Ganja sebitiniň (1952-1953) wagtlaýyn paýtagty.

Din

Şäherde 6 mesjit, 2 ybadathana, 5 yslam we 3 hristian dini jemagaty, şeýle hem 51 sany jemgyýetçilik guramasy bar.

Ilaty

2020-nji ýylyň 1-nji ýanwaryna çenli Ganjanyň ilaty 335,6 müň adam.

Ylym we bilim

Ganja, Azerbaýjanda ylym we bilim merkezlerinden biridir. Şäherde 3 sany ýokary okuw mekdebi bar. Azerbaýjan döwlet oba hojalygy uniwersiteti, Ganja döwlet uniwersiteti, Azerbaýjan tehnologiýa uniwersiteti. Şäherde 10-dan gowrak orta ýörite bilim edarasy bar: Hünär mekdepleri, tehniki mekdepler, mekdepler we kollejler, şeýle hem köne sport mekdebiniň çäginde gurulýan täze bina Ganja futbol akademiýasy.

Transport

1933 yildan 1976 yilgacha shaharda tramvay tizimi mavjud edi.

1955-nji ýyldan 2004-nji ýyla çenli trolleýbus işledi.

2019-njy ýylda Ganja awtoulag zawodynda ýygnanyşygynyň soňraky guramasy bilen Ganja 4 sany Belarus elektrik awtobusyny AKSM-E321 bilen üpjün etmek barada şertnama baglaşyldy.

Ganja şäherinde 2007-nji ýylda halkara derejesini alan raýat howa menzili bar.

Ganja şäherinden Kiýew, Moskwa, Nahiçewan, Sankt-Peterburg, Krasnoýarsk we Stambula uçuşlar bar.

Şäherde Baku bilen Tbilisi birleşdirýän demir ýol menzili bar

Galereýa

Ganja ýerli taryhy muzeýi
Şäher merkezi
"Han bagy" seýilgähi
Aleksandr Newskiý buthanasy
Gurjak teatry binasy
Europeanewropa stilindäki hammam, XIX asyr
Ganja döwlet filarmoniýasy
Jawad Hanyň diwany
Israfil Mammadowyň öý muzeýi
Jawad Han köçesi
Agşam Jawad Han köçesi
Şehitler seýilgähi
Nizami Ganjavi seýilgähi
Şah Abbas meýdany

Edebiýat

Həsənbala Sadıqov. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Gəncədə qəbul etdiyi hüquqi aktlar və onun tarixinin izahlı xronologiyası (1918-1920). Gəncə, 2018. 175 səh. — İJBN 5-8066-1638-41 Archived 2023-04-23 at the Wayback Machine (azerb. )
Mərdan Məmmədov. Təsviri incəsənətin yaradıcılıq janrları (Gəncə abidələri). Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı. Bakı,2021.231 səh. — ISBN 978-625-8213-15-7 (azerb. )

Daşarky baglanyşyklar

City administration
Ganja at the Azerbaijan Development Gateway

Çeşme

↑ перепись населения Российской империи 1897 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2163579'></a>
↑ перепись населения СССР 1926 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350766'></a>
↑ перепись населения СССР 1939 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4127589'></a>
↑ перепись населения СССР 1959 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350764'></a>
↑ перепись населения СССР 1970 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350767'></a>
1 2 3 4 5 Azərbaycan Respublikasının iqtisadi rayonları və inzibati ərazi vahidləri üzrə daimi əhalinin sayı — Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4146845'></a>
↑ Ganjanyn Taryhy
↑ [ https://web.archive.org/web/20201102064301/http://ganja-ih.gov.az/page/12.html Официальный сайт Исполнительской власти города Гянджа]

[&lt;span_class=&quot;wikidata_cite_citetype_Q39825_citetype_Q4350734&quot;_data-entity-id=&quot;Q2163579&quot;&gt;перепись_населения_Российской_империи_1897_года&lt;span_class=&quot;wef_low_priority_links&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div_style=&quot;display:none&quot;&gt;&lt;a_href=&quot;https://wikidata.org/wiki/Track:Q2163579&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;-1] перепись населения Российской империи 1897 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2163579'></a>

[&lt;span_class=&quot;wikidata_cite_citetype_Q39825&quot;_data-entity-id=&quot;Q4350766&quot;&gt;перепись_населения_СССР_1926_года&lt;span_class=&quot;wef_low_priority_links&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div_style=&quot;display:none&quot;&gt;&lt;a_href=&quot;https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350766&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;-2] перепись населения СССР 1926 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350766'></a>

[&lt;span_class=&quot;wikidata_cite_citetype_Q39825&quot;_data-entity-id=&quot;Q4127589&quot;&gt;перепись_населения_СССР_1939_года&lt;span_class=&quot;wef_low_priority_links&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div_style=&quot;display:none&quot;&gt;&lt;a_href=&quot;https://wikidata.org/wiki/Track:Q4127589&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;-3] перепись населения СССР 1939 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4127589'></a>

[&lt;span_class=&quot;wikidata_cite_citetype_Q39825&quot;_data-entity-id=&quot;Q4350764&quot;&gt;перепись_населения_СССР_1959_года&lt;span_class=&quot;wef_low_priority_links&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div_style=&quot;display:none&quot;&gt;&lt;a_href=&quot;https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350764&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;-4] перепись населения СССР 1959 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350764'></a>

[&lt;span_class=&quot;wikidata_cite_citetype_Q39825&quot;_data-entity-id=&quot;Q4350767&quot;&gt;перепись_населения_СССР_1970_года&lt;span_class=&quot;wef_low_priority_links&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;div_style=&quot;display:none&quot;&gt;&lt;a_href=&quot;https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350767&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;-5] перепись населения СССР 1970 года
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4350767'></a>

[[https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/az/001_17.xls_Azərbaycan_Respublikasının_iqtisadi_rayonları_və_inzibati_ərazi_vahidləri_üzrə_daimi_əhalinin_sayı]&lt;span_class=&quot;wef_low_priority_links&quot;&gt;_—_[[:az:Dövlət_Statistika_Komitəsi_(Azərbaycan)|Azərbaycan_Respublikası_Dövlət_Statistika_Komitəsi]].&lt;/span&gt;&lt;div_style=&quot;display:none&quot;&gt;&lt;a_href=&quot;https://wikidata.org/wiki/Track:Q4146845&quot;&gt;&lt;/a&gt;&lt;/div&gt;-6] 1 2 3 4 5 Azərbaycan Respublikasının iqtisadi rayonları və inzibati ərazi vahidləri üzrə daimi əhalinin sayı — Azərbaycan Respublikası Dövlət Statistika Komitəsi.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q4146845'></a>

[7] Ganjanyn Taryhy

[8] [ https://web.archive.org/web/20201102064301/http://ganja-ih.gov.az/page/12.html Официальный сайт Исполнительской власти города Гянджа]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]