Kopernigiň Älem baradaky taglymaty

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
(Geliosentrizm sahypasyndan gönükdirildi)
Jump to navigation Jump to search
Andreas Sellariusyň Harmonia Macrocosmica (1708) atly eserindäki "Kopernigiň älem baradaky taglymatyny" janlandyrmasy.

Kopernigiň Älem baradaky taglymaty, Nikolaý Kopernigiň älemiň gurluşy barada işläp düzen nukdaýnazarydyr. Kopernik bu barada 1543-nji ýylda çapdan çykan "Asman sferasynyň aýlanmasy barada" atly kitabynda ýazýar. Bu taglymata geliosentrik sistema diýilýär.

Esaslary[üýtget | edit source]

  1. Dünýäniň merkezinde Ýer dälde Gün (grekçe gelios) ýerleşýär;
  2. Şar şekilli Ýer we oňa meňzeş hemme planetalar Günüň daşynda bir ugurda we öz diametrleriniň biriniň daşyndan aýlanýarlar;
  3. Planetalaryň Günüň daşyndaky ýollary (planetalaryň orbitalary) halka şekillidir;
  4. Planetalaryň hereketleriniň tizligi hemişelikdir, ýagny planetalaryň hereketi deňölçeglidir, orbita Güne ýakyn boldugyça planetanyň orbita boýunça hereketiniň çyzykly tizligi uludyr.

Bulardanam daşary, Kopernik Ýeriň daşyndan aýlanýar we hemra hökmünde Ýer bilen bilelikde Günüň daşyndan aýlanýar diýip hasaplapdyr.

Çeşme[üýtget | edit source]

M.A.Annamanow, H.Meläýew. Astronomiýa. Ýokary okuw mekdepleriniň talyplary üçin okuw gollanmasy. – A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2010.