Dollar

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search

Dollar, ABŞ-nyň pul birligi. Dollar sözi orta asyrlarda 1519-njy ýylda Germaniýada teňňe ady "Taller"-dan gelip çykan. 1879-njy ýylda ABŞ hökümeti ýurduň resmi pul birligini jar etmeli bolanda dollar adyny saýlaýar. 192-nji ýylda esasy meseleleriň biri bolup duran ABŞ pulunyň düzümindäki sap altynyň mukdary 1,6033 gr ýada 24,057 gr kümüşden ybaratdy. 80-nji ýyllardan soň ýagny 1876-njy ýylda altyn teňňeler döwletiň resmi pul birligi diýip hasaba alynandan soň onuň düzümindäki sap altynyň mukdary 1,50463 gr edip bellenipdi. Bu mukdar ABŞ-da ýene 30 ýyl, 1929-1933-nji ýyllardaky dünýä ykdysady krizisine çenli emelde boldy. Şu kanuna laýyklykda kabul edilen "altyn ambary" hakyndaky resminama laýyklykda, altynyň mukdary 0,88867 grama ýagny 41 göterime çenli düşürildi. 

II Jahan urşyndan soň Marşal şertnamasy astynda dollar ABŞ-nyň Ýewropa maýa goýumlary arkaly Ýewropada ýörgünli pul boldy. 20-nji asyryň 60-njy ýyllarynda ABŞ dollary hümmetini ýitirmäge başlady, muňa inflýasiýa sebäp görkezilýär.

1971-nji ýylda dollaryň düzüminden altyn çykaryldy, altynyň unsiýasynyň bahasy 38 dollara galdy. 1973-nji ýylda dollar 10 göterime çenli dewalýuasiýa (hümmeti peseltmek) edildi. Altynyň unsiýasynyň bahasy 150 dollara çykdy. Aradan geçen 100 ýyl içinde dollar 10 esse arzanlady.

Dollar ABŞ-dan başga 26 döwletiň resmi pul birligidir.

US100000dollarsbillobverse.jpg

100000 dollaryň öň tarapy
 
 Pulyň Görnüşi Dollar
 Web-saýty

US100000dollarsbillreverse.jpg

100000 dollaryň arka tarapy
 
 Pulyň Görnüşi Dollar
 Web-saýty

Daşarky çykgytlar[üýtget | edit source]