Bitcoin

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search
Bitcoin logosy
Iň köp ulanylýan bitcoin logosy

Bitcoin (₿), 2008-nji ýylda Satoshi Nakamoto adyny ulanan näbelli bir kişi ýa-da topar tarapyndan döredilen kripto pul birligidir.[1] Bitcoin, 2009-nji ýylda[2] açyk çeşmeli programma üpjünçiligi hökmünde ýaýlymlananda ulanylmaga başlandy.[3]

Bitcoin, merkezi banky ýa-da ýeke bir administrator bolmazdan, araçylar zerurlygy gerekmezden deň-duşlar arasyndaky bitcoin torunda ulanyjydan ulanyja iberilip bilinýän, merkezi bolmadyk sanly pul birligidir.[4] Amallar, kriptografiýa arkaly tor düwümleri tarapyndan tassyklanýar we blok zynjyry diýip atlandyrylýan halka açyk depderde ýazdyrylýar. Bitcoinler, gazyp almak diýilýän prosesiň baýragy hökmünde döredilýär. Beýleki pul birlikleri, önümler we hyzmatlar bilen çalşyrylyp bilinýär.[5] Cambridge Uniwersiteti tarapyndan geçirilen gözlegiň netijesinde, 2017-nji ýylda kripto pul gapjygy ulanýan 2,9-dan 5,8 million özboluşly ulanyjynyň bardygyny, köpüsiniň bitcoin ulanýandygy çaklanyldy.[6]

Bellikler[düzet | çeşmäni düzet]

Bitcoin sözi ilkinji gezek 2008-nji ýylyň 31-nji Oktýabrynda neşir edilen ak kitapda[7] kesgitlendi; bit we coin sözleriniň birleşmesidir.[8] Bitcoin-de uly harp ulanyşygy üçin ýeke tip konwensiýa ýokdur; käbir çeşmeler tehnologiýa we tora salgylanmak üçin baş harp bilen ýazylan Bitcoin, hasap birligini görkezmek üçin hem setir harp bilen bitcoin ulanýar.[9] ''The Wall Street Journal''[10], ''The Chronicle of Higher Education''[11], we ''Oxford English Dictionary''[12] ähli halatlarda kiçi harply bitcoin ulanylmagyny goldaýar, bu makalanyň dowamynda gurultaý geçirildi.

Salgylanmalar[düzet | çeşmäni düzet]

  1. S., L. (2 Noýabr 2015). "Who is Satoshi Nakamoto?". The Economist. The Economist Newspaper Limited. 21 Awgust 2016-da asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 23 Sentýabr 2016.
  2. Davis, Joshua (10 Oktýabr 2011). "The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor". The New Yorker. 1 Noýabr 2014-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 31 Oktýabr 2014.
  3. Antonopoulos, Andreas M. (Aprel 2014). Mastering Bitcoin: Unlocking Digital Crypto-Currencies. O'Reilly Media.
  4. "Statement of Jennifer Shasky Calvery, Director Financial Crimes Enforcement Network United States Department of the Treasury Before the United States Senate Committee on Banking, Housing, and Urban Affairs Subcommittee on National Security and International Trade and Finance Subcommittee on Economic Policy" (PDF). fincen.gov. Financial Crimes Enforcement Network. 19 Noýabr 2013. 9 Oktýabr 2016-da asyl nusgasyndan arhiwlendi (PDF). Ýetilen wagty: 1 Iýun 2014.
  5. "What is Bitcoin?". CNN Money. 31 Oktýabr 2015-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 16 Noýabr 2015.
  6. Hileman, Garrick; Rauchs, Michel. "Global Cryptocurrency Benchmarking Study" (PDF). Cambridge Uniwersiteti. 10 Aprel 2017-de asyl nusgasyndan arhiwlendi (PDF). Ýetilen wagty: 14 Aprel 2017.
  7. Nakamoto, Satoshi (31 Oktýabr 2008). "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" (PDF). bitcoin.org. 20 Mart 2014-de asyl nusgasyndan arhiwlendi (PDF). Ýetilen wagty: 28 Aprel 2014.
  8. "bitcoin". OxfordDictionaries.com. 2 Ýanwar 2015-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 28 Dekabr 2014.
  9. Bustillos, Maria (2 Aprel 2013). "The Bitcoin Boom". The New Yorker. Condé Nast. 27 Iýul 2014-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 22 Dekabr 2013. "Standartlar üýtgeýär, ýöne ulgam, programma üpjünçiligi we üstünde işleýän tor üçin baş harplar bilen ýazylan Bitcoin we pul birliginiň özi üçin kiçi harply bitcoin üçin dörän pikir ylalaşygy bar ýaly."
  10. Vigna, Paul (3 Mart 2014). "BitBeat: Is It Bitcoin, or bitcoin? The Orthography of the Cryptography". WSJ. 19 Aprel 2014-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 21 Aprel 2014.
  11. Metcalf, Allan (14 Aprel 2014). "The latest style". Lingua Franca blog. The Chronicle of Higher Education (chronicle.com). 16 Aprel 2014-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 19 Aprel 2014."
  12. "bitcoin". OxfordDictionaries.com. 2 Ýanwar 2015-de asyl nusgasyndan arhiwlendi. Ýetilen wagty: 28 Dekabr 2014.

Daşarky çykgytlar[düzet | çeşmäni düzet]