Çuwaşystan

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search
Çuwaşystan Respublikasy
Чăваш Республики — Чăваш Ен (çuvaşça)
Çuwaşystanyň baýdagy Çuwaşystanyň gerbi
Çuwaşystan baýdagy Çuwaşystan gerbi
Map of Russia - Chuvash Republic (2008-03).svg
Paýtagt Çeboksary
Prezident Mihail Ignatýew
Dil Çuwaş dili we Rus dili
Gimn Çuwaşystan gimni
Meýdany 18,300 km²
Ilat
 – ilat/km²
1,313,754
  71,8/km²
Wagt UTC +4
Chuvashia03.png

Çuwaşystan ýa da Çuwaşiýa (Çuwaş: Чăваш Республики), Russiýanyň Ýewropa böleginiň merkezinde, Nižniý Nowgorod bilen Kazanyň aralygynda ýerleşýär. Respublika uly däl, emma Russiýa Federasiýasynda ilatyň iň dykyz bolan sebitidir. Ilatynyň umumy sany 1.35 million adam. Onuň meýdany 18,300 km². Paýtagty Çeboksary.

Çuwaşistan 1920-nji ýylyň iýun aýynda döredildi. Respublikanyň adyny göterýän Çuwaş türk halklaryndan biridir.

Çuwaş, 10.-16. Olaryň gadymy türk taýpalarynyň (Idil Bulgar) garyndysy bilen emele gelendigi ýazylypdyr. Şeýle hem Çuwaşyň türk adyndan Suvar ýa-da Suwazdan gelip çykandygy öňe sürülýär. Çuwaşyň 15% -i Başkir we Tatar sebitlerinde.

Çuwaşyň ýaşaýan sebitini XVI asyrda ruslar basyp aldy, 1920-nji ýylda sebitde özbaşdak dolandyryş bölümi döredildi we 1925-nji ýylyň aprelinde awtonom respublikasy boldy. SSSR dargandan soň (1991), Çuwaşiýa awtonom respublikasy diýlip atlandyryldy.

Çuwaşlar Orta Wolga sebitinde ýapyk jemgyýet hökmünde ýaşaýarlar. Respublikanyň meýdany 18,300 km². Threeurduň üçden bir bölegi tokaý bilen örtülendir. Çuwaşiýanyň ýurt ilaty 1,500,000. Ilatyň 60% şäherlerde ýaşaýar.

Russiýanyň beýleki federasiýa ýurtlarynda ýaşaýan çuwaş halky bu ilata goşulsa, ähli Russiýa Federasiýalarynda Çuwaş halkynyň sany 2,500,000 töweregi.


 
Türk döwletler we Awtonom türk döwletler
Türk döwletler: Azerbaýjanyň baýdagy AzerbaýjanGazagystanyň baýdagy GazagystanGyrgyzystanyň baýdagy GyrgyzystanKipr Türk baýdagy Demirgazyk Kipr Türk Respublikasy
Özbegistanyň baýdagy ÖzbegistanTürk baýdagy TürkiýeTürkmenistanyň baýdagy Türkmenistan

Awtonom Türk Döwletler: Altaý | Baýan Ölgiý | Başgyrdystan | Çuwaşystan | Dagystan | Gündogar Türkistan | Dolgan-Nenes | Gagauzystan | Hakasiýa | Garagalpagystan | Kabarda-Balkariýa | Garaçaý-Çerkes | Krym | Nahçywan | Tatarystan | Tuwa | Ýakudystan