Türkmenistanyň mejlisi

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search

Turkmenistanyn Mejlisi (Parlament) - kanun chykaryjy hakimyeti amala ashyryan in yokary wekilchilik edaradyr.Ol 1993-2007 nji yyllar aralygynda onki Kabinet Ministerleginin binasynda yerleship,2008-nji yylyn bashyndan ozinin taze binasyna gochurildi.Yerleshyan yeri Ashgabat shaherinin Garashsyzlyk sha yolunyn ugrunda.

Duzumi:

Turkmenistanyn Mejlisi (Parlament)125 deputatdan ybarat bolup,olar saylawchylarynyn sany takmynan den bolan yerli saylaw okruglary boyuncha 5 yyl mohlete saylanyar.

Mejlis ashakdaky halatlarda mohletinden on yatyrylyp bilner: 1)ahlihalk sala salshygynyn cozgudi esasynda; 2)Mejlisin belenen sandaky deputatlarynyn uchden iki boleginden az bolmadyk seslerinin koplugi bilen kabul eden karary esasynda (oz-ozuni yatyrmagy); 3)alry ayyn dowamynda Mejlisin yolnashchy duzulmedik mahalynda,Turkmenistanyn Prezidenti tarapyndan. Deputaty onun deputatlyk ygtyyarlyklaryndan dine Mejlis mahrum edip biler.Shu mesele boyuncha chozgut Mejlisin deputatlarynyn bellenen sanynyn uchden iki boleginden az bolmadyk seslerinin koplugi bilen kabul edilyar. Mejlisin razylygy bolmasa,deputat jenayat jogapkarchiligine chekilip,tussag edilip ya-da bashga yol bilen azatlykdan mahrum edi;ip bilinmez. Hazirki wagtda 125 deputatam Demokratiya partiyan agzalary bolup duryar.

Taryhy:

2003-nji yylda Turkmenistanyn Mejlisi (Parlament) oz kabir ygtyyarlyklygyny yitirip,on tersine Halk maslahatlary geneshi uly hasap edilyardi.Mejlisi islendik halatda ,yurdy dolandyryan Prezident we Halk maslahatynyn geneshinin karary esasynda ,mohletinden on yatyryp dagadyp bolyardy. 2008-nji yylda Turkmenistanyn prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan taze Konstitusiasy kabul edildi hem-de Mejlisyn oz ygtyyarlyklaryny gaydyp berildi.

Saylawlar:

Turkmenistanyn Mejlisinin saylawlary ,2008-nji yylyn dekabr ayynyn 14-ine gechirildi.Shol sanda Lebap we Mary welaydatlarynda 2008-nji yylyn dekabr ayynyn 28-ine gaytadan ses berlishikler gechirildi we Mejlisin deputatlarynyn sanyny 65-den -125-e yetirildi.Saylawa umumy jemi Turkmenistan boyuncha 2 594 658 adam gatnashyp,Turkmenistanyn saylaw hukugyna eye bolan rayatlan 93,87% ses berdiler.Jemi 287 dalshgarden 125 sany deputaty,sala salshyklar ahliumumy ,den ,goni we gizlin ses bermek arkaly sayladylar.

Mejlisiň wekilleriniň başlygy

2002-nji yylyn noyabr ayynyn 12-ine Turkmenistanyn Mejlisinin bashlyklygyna Owezgeldy Atayew saylandy,mundan onki hormatly dynch alysha chykan Tagandurdy Hallyyewe derek.2006-njy yylyn dekabr ayynyn 21-ine merhum prezidentimiz Saparmyrat Nyyazowa derek,Turkmenistanyn kanuna layyklykda wagtlayyn yerine yetiriji wezipesini yerine yetirmelidi,emma deputatlyk ygtyyarlyklaryndan mahrum boldy. Turkmenistanyn Mejlisinin bashlyklygyna 2006-njy yylyn dekabr ayynda Akja Nurberdiyewa saylandy we hazirki gune chenli yerine yetirip gelyar hem-de onun orunbasary bolup Bayramowa Gurbangul Geldiyewany Turkmenistanyn Prezidentinyn karary tarapyndan bellenildi.