Metrologiýa

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search

Metrologiýa (ýa-da ölçeg bilimi), wezipesi ölçegleriñ atlaryny, dürli ölçeg ulgamynyñ düzüliş we ösüş taryhyny, gadymyýetde dürli halklarda bar bolan ölçeg birliklerini häzirki zaman metr ölçegine deñ getirmegi öwrenýän ylym şahasy bolup, ol 1875-nji ýylyñ 20-nji maýynda Parižde geçirilen Metr Konwensiýasynyñ karary bilen bir bilim şahasy diýlip kabul edildi (Soñra bu gün "Dünýä Metrologiýa güni" diýlip gutlanmaga başlandy.)

Metrologiýa sözi grek sözlerinden ybarat bolup (“metron” – ölçeg, “logos” - ylym), ol ölçeg bilimi diýen manyny berýär.

Beýleki bir tarapdan Metrologiýanyñ wezipesi, takyk ölçeg birliklerini we olaryñ has inçemin nusgalaryny we etalonlaryny düzmekdir.

Çeşmeleri[üýtget | edit source]

Metrologiýanyñ beýleki ylmy dersler ýaly öz çeşmeleri bardyr we olary derñemegiñ usulyny işläp düzýändir.

Faýl:Lineýka.jpg
Agaç lineýka (metr)

Metrologiýanyñ çeşmeleri örän köpdür. Olar, ölçegler hakda maglumat berýän ýa-da olar hakda agzap geçýän ýazuw ýädygärlikleri, şeýle hem şaýlyk, terezi daşlary, lineýka (metr), kesgitli ululykdaky (deñlikdäki) binagärçilik gurluşyklary, ikonalar, kesgitli göwrümli gaplar we ş.m. zat ýadygärliklerdir.

Taryhda Metrologiýa[üýtget | edit source]

Metrologiýa çuñ gadymylykda döräpdir, çünki ölçegsiz jaýlary gurmak, zähmet gurallaryny we ýaraglary taýýarlamak, egin – eşik tikinmek, mümkin bolmandyr. Taýpalar arasyndaky alyş – galyşyñ ýüze çykmagy we ösmegi ölçeg mätäçligini has artdyrypdyr. Şunuñ bilen baglylykda bar bolan takmynan, köplenç şertli ölçegleri biri-biri bilen kesgitli deñlige getirilip, ölçegleriñ deñ derejesi işlenip düzülipdir.