Adaty užownik

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search
Adaty užownik

Užownikler maşgalasy (ужовник обыкновенный)(lat. Ophioglossum vulgatum) — Ýagdaýy. Derejesi I (CR). Düýbünden ýitip barýan görnüş.

Genofondy gorap saklamakda ähmiýeti[üýtget | edit source]

Ýeke-täk duşýan ýeri bilen belli ösümlik. Bezeg ähmiýetli.

Gysgaça beýany[üýtget | edit source]

Boýy 10–15 sm bolan köpýyllyk ösümlik. Gysga porrugynda uzyn sapak şekilli kökjagazlaryň bogdagy ýerleşýär. Ýapragy köplenç ýeke bolup, ýaprak sapagynyň düýbi teňňe şekilli ýaprak gynyna öwrülen. Ýapragyň sporasyz bölegi etlek, ýumurtga şekilli, birneme daralan düýbi sporaly okly bölegi bilen gurşalan görnüşinde.

Ýaýraýşy[üýtget | edit source]

Günorta-Günbatar Köpetdag (Ýoldere jülgesi). Türkmenistandan daşarda — Krym, Kawkaz, Skandinawiýa, Demirgazyk Afrika, Günbatar Sibir.

Bitýän ýerleri[üýtget | edit source]

Dagyň aşaky guşaklyklary,yzgarly we batgalyk ýerler, dag çeşmeleriniň kenar ýakalary.

Sany we onuň üýtgemek ýagdaýy[üýtget | edit source]

Az sanly. Soňky ýyllarda populýasiýalarda bäşe golaýy hasaba alyndy.

Esasy çäklendiriji sebäpler[üýtget | edit source]

Ösýän ýerleriniň çeşmäniň suwy bilen ýuwulmagy, mal bakylmagy.

Biologiýasynyň aýratynlyklary[üýtget | edit source]

Sporalar arkaly köpelýär. Ösüş döwri aprel aýynyň başyndan — awgust aýyna çenli dowam edýär. Sporalary iýul–awgust aýlarynda ýetişýär.

Gorag üçin görlen çäreler[üýtget | edit source]

Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna (1999) girizildi. Sünt — Hasardag döwlet goraghanasynda goralýar.

Gorag üçin zerur çäreler[üýtget | edit source]

Ösýän ýerlerini aýratyn gözegçilikde saklamaly.

Barlaglar boýunça teklipler[üýtget | edit source]

Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Botanika institutynyň Botanika bagynda ösdürip ýetişdirmeli. Täze duşýan ýerlerini gözlemeli, biologiýasyny we ekologiýasyny öwrenmeli.

Düzüjiler: O. Ý. Rahmanowa, J. Gurbanow