Özbegistan Superligasy
| | |
| Guramaçylyk | Özbegistan Professional Futbol Ligasy |
|---|---|
| Döredildi | 1992 |
| Birinji möwsüm | 1992 |
| Ýurt | |
| Ştatlar | |
| Klublaryň sany | 16 |
| Mahabat | AFK Chempyonlar Ligasy |
| Baglanyşyk | Özbegistan Pro ligasy |
| Nasaf (2024) | |
| Top goalscorer | Asror Alikulow |
| Broadcaster(s) | Sport TV Futbol TV |
| Sponsor(s) | Artel |
| Website | pfl.uz |
| Current: 2025 | |
Özbegistan Superligasy (özb. Oʻzbekiston Superligasi) — Özbegistanyň professional futbol klublarynyň ýokary derejeli bäsleşigi. Hemaýatkärlik nukdaýnazaryndan Artel Superligasy hem diýilýär. Özbegistanyň superligasy Özbegistan Professional Futbol Ligasy tarapyndan geçirilýär. Häzirki wagtda superligada gatnaşýan toparlaryň sany 14. Möwsümiň ahyrynda superligada soňky iki orny eýelän klublar Pro ligasyna göçüriler. superliganyň ahyrynda 12-nji orunda durýan topar Pro liganyň 3-nji orny eýeleýän klub bilen Geçiş oýnuna gatnaşar. Özbegistan Superligasynyň ýeňijisi indiki möwsümde Aziýa Çempionlar ligasyna gatnaşmaga, şeýle hem Özbegistan Superkubogynda milli kubogyň ýeňijisine garşy oýnamaga mümkinçilik alar.
Bäsdeşlik formaty
[düzet | çeşmäni düzet]Ýaryşlary dolandyrmak, guramak we gözegçilik Özbegistanyň Professional Futbol Ligasy tarapyndan amala aşyrylýar. superliganyň adaty iki aýlawly formatda gurnalmagy. Çempionat her ýyl fewral aýynyň ahyrynda başlar we noýabr aýyna çenli dowam eder. Möwsümde her klub beýleki klublara garşy iki gezek, bir gezek öýde we bir gezek uzakda - jemi 26 oýun oýnaýar. Toparlar ýeňiş üçin üç oçko, deňme-deň bir bal we ýitgi üçin bal almaýarlar. Toparlar umumy ballar boýunça ýerleşdirilýär we möwsümiň ahyrynda iň ýokary orny eýeleýän klub çempiondyr. U-21 çempionatynyň oýny superligadaky esasy topar oýnundan bir gün soň geçirilýär.
Taryh
[düzet | çeşmäni düzet]Özbegistanda milli futbol çempionaty 1992-nji ýyldan bäri geçirilip gelinýär. Birinji çempionatda Pahtakor bilen Neftçi birmeňzeş bal gazandy we netijede bilelikdäki çempionlygy gazandy. Özbegistan futbol çempionatynyň iň ýokary bölümi aslynda “Oli ligasy” diýlip atlandyryldy. Milli çempionat 1992-nji ýyldan 2017-nji ýyla çenli Oli Liga ady bilen gurnaldy. 2018-nji ýyldan bäri Özbegistan Professional Futbol Ligasy içerki çempionaty üýtgedip, ýokary bölümi Özbegistan superligasyna öwürdi[1].
Klublar
[düzet | çeşmäni düzet]Özbeg klublarynyň arasynda Daşkentiň Pahtakor topary iň meşhurdyr. Pahtakor şu wagta çenli 15 gezek Özbek çempionatynda ýeňiji boldy. Özbek superligasynyň ýeňijileri Aziýa Çempionlar ligasyna gatnaşarlar. Hususan-da, Özbek çempionatynyň we Özbek kubogynyň ýeňijisi Aziýa Çempionlar ligasynyň toparçasyna gönüden-göni gatnaşar, superliganyň kümüş we bürünç medallarynyň ýeňijileri bolsa saýlama oýunlary arkaly Çempionlar ligasyna gatnaşar. Şu wagta çenli Kontinental Çempionlar ligasyndaky superliganyň toparlarynyň iň gowy netijesi ýarym final boldy. Birnäçe ýylda Aziýanyň iň abraýly ýaryşy bolan AFK kubogyna özbek klublary gatnaşdy. Hususan-da, Nasaf 2011-nji ýylda AFK kubogynyň finalynda ýeňiji boldy.
Superligada legionerleriň çäkleri
[düzet | çeşmäni düzet]UzPFL ýaryşlary üçin bir klub 5-e çenli daşary ýurtly oýunçyny legioner hökmünde hasaba alyp biler. Olaryň biri (ýa-da hemmesi) Aziýa Futbol Konfederasiýasyna agza ýurduň raýaty bolmaly, ýagny 4 + 1 çäk Özbegistanda ulanylýar. AFK-a agza ýurtdan legioner ýok bolsa, klub anketa görnüşinde 4-den gowrak daşary ýurtly oýunçyny goşup bilmez (ferma klubynda hasaba alnan oýunçy hem hasaplanýar).
Superliganyň oýunçylarynyň ýazgylary
[düzet | çeşmäni düzet]Özbegiýanyň Superligasynda köp sanly meşhur içerki we daşary ýurtly oýunçy oýnady. Hususan-da, Braziliýaly Riwaldo 2008-nji ýyldan 2010-njy ýyla çenli "Bunyodkor" abraýyny gorady. 2009-njy ýylda Riwaldo 20 pökgi bilen Özbek çempionatynda iň köp pökgi geçiren oýunçy boldy. superligada iň köp gol salan rekord eýesi Anwar Berdiýewdyr. Uzak wagtlap "Neftçi" toparynda oýnan oýunçy, Özbek çempionatynyň taryhynda 225 pökgi geçirmegi başardy. Oýunlaryň sany boýunça rekord eýesi Asror Alikulowdyr. Pastakyn geçmişiň meşhur goragçysy jemi 520 oýunda oýnady[2][3].
Möwsümleýin ýeňijiler
[düzet | çeşmäni düzet]Her möwsümiň ahyrynda Super liganyň üç ýeňijisi we iň pes orny eýeleýän we Özbegistan Pro ligasyna degişli toparlar kesgitlenýär[4].
Ningeňiji klublar
[düzet | çeşmäni düzet]Pahtakordan soň iň köp ýeňiji bolan toparlar - Neftçi we Bunyodkor. Iki topar hem Özbegistan çempionatynda taryhynda 5 gezek altyn medal gazandylar[5].
Hemişe liganyň tablisasy, 1992–2024 möwsümi
- 2024-nji ýylyň 30-njy noýabrynda oýnalan oýuna görä
| Ýerleşişi | Topar | Möwsüm | Ballar | Oýunlar oýnaldy | Wineň | Çyzyň | Ossitgi | Gollar | Kabul edilan gollar | Çempion | Ikinji orunda | Üçünji orunda | Iň gowy orunda |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Paxtakor | 33 | 2058 | 968 | 651 | 159 | 158 | 2128 | 820 | 16 | 6 | 2 | 1 |
| 2 | Neftchi | 30 | 1672 | 890 | 504 | 160 | 226 | 1667 | 942 | 5 | 9 | 1 | 1 |
| 3 | Navbahor | 33 | 1506 | 968 | 450 | 209 | 309 | 1556 | 1114 | 1 | 1 | 11 | 1 |
| 4 | Nasaf | 28 | 1494 | 816 | 443 | 175 | 198 | 1398 | 847 | 1 | 4 | 11 | 1 |
| 5 | Buxoro | 29 | 1121 | 864 | 325 | 146 | 393 | 1128 | 1314 | 0 | 1 | 0 | 2 |
| 6 | Soʻgʻdiyona | 29 | 1047 | 856 | 293 | 168 | 395 | 1081 | 1341 | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 7 | Bunyodkor | 18 | 1004 | 508 | 299 | 111 | 100 | 870 | 435 | 5 | 3 | 1 | 1 |
| 8 | Andijon | 28 | 945 | 818 | 256 | 177 | 385 | 1066 | 1329 | 0 | 0 | 0 | 5 |
| 9 | Metallurg | 27 | 930 | 782 | 253 | 171 | 358 | 925 | 1169 | 0 | 0 | 0 | 5 |
| 10 | Dinamo | 25 | 895 | 758 | 253 | 136 | 369 | 912 | 1019 | 0 | 0 | 0 | 4 |
| 11 | Qizilqum | 25 | 890 | 722 | 252 | 161 | 309 | 851 | 1022 | 0 | 0 | 1 | 3 |
| 12 | Lokomotiv | 17 | 877 | 486 | 254 | 115 | 169 | 836 | 633 | 3 | 4 | 1 | 1 |
| 13 | Mashal | 19 | 744 | 538 | 214 | 102 | 223 | 673 | 725 | 0 | 1 | 1 | 2 |
| 14 | Olmaliq | 17 | 669 | 478 | 189 | 102 | 183 | 678 | 650 | 0 | 1 | 2 | 2 |
| 15 | Qoʻqon 1912 | 17 | 634 | 516 | 180 | 94 | 252 | 670 | 872 | 0 | 0 | 0 | 5 |
| 16 | Traktor | 16 | 621 | 490 | 178 | 87 | 225 | 684 | 814 | 0 | 0 | 0 | 4 |
| 17 | Surxon | 18 | 572 | 530 | 158 | 98 | 263 | 604 | 945 | 0 | 0 | 0 | 6 |
| 18 | Doʻstlik | 11 | 559 | 346 | 169 | 52 | 125 | 669 | 532 | 2 | 0 | 0 | 1 |
| 19 | Shoʻrtan | 12 | 381 | 340 | 109 | 54 | 177 | 393 | 566 | 0 | 0 | 0 | 4 |
| 20 | MHSK | 7 | 362 | 216 | 106 | 44 | 66 | 420 | 335 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| 21 | Xorazm | 8 | 230 | 248 | 62 | 44 | 142 | 281 | 518 | 0 | 0 | 0 | 7 |
| 22 | Zarafshon | 6 | 217 | 196 | 60 | 37 | 99 | 236 | 355 | 0 | 0 | 0 | 9 |
| 23 | Yangiyer | 7 | 205 | 216 | 56 | 37 | 123 | 266 | 385 | 0 | 0 | 0 | 10 |
| 24 | Orol Nukus | 5 | 155 | 164 | 44 | 23 | 97 | 171 | 329 | 0 | 0 | 0 | 11 |
| 25 | Kosonsoy Namangan | 5 | 145 | 156 | 40 | 25 | 91 | 171 | 305 | 0 | 0 | 0 | 8 |
| 26 | Guliston | 5 | 119 | 154 | 34 | 17 | 103 | 142 | 340 | 0 | 0 | 0 | 14 |
| 27 | Atlaschi | 4 | 118 | 124 | 34 | 16 | 74 | 149 | 280 | 0 | 0 | 0 | 7 |
| 28 | Chirchiq | 4 | 103 | 122 | 26 | 25 | 71 | 130 | 240 | 0 | 0 | 0 | 14 |
| 29 | Toʻpalang | 3 | 96 | 86 | 28 | 12 | 46 | 103 | 146 | 0 | 0 | 0 | 9 |
| 30 | Kimyogar | 3 | 96 | 104 | 25 | 21 | 58 | 113 | 193 | 0 | 0 | 0 | 14 |
| 31 | Olimpik | 3 | 91 | 78 | 21 | 28 | 29 | 79 | 98 | 0 | 0 | 0 | 6 |
| 32 | Akademiya | 1 | 59 | 34 | 16 | 11 | 7 | 72 | 45 | 0 | 0 | 0 | 5 |
| 33 | Semurgʻ | 2 | 57 | 72 | 15 | 12 | 45 | 99 | 200 | 0 | 0 | 0 | 12 |
| 34 | Turon | 2 | 33 | 52 | 6 | 15 | 31 | 32 | 88 | 0 | 0 | 0 | 13 |
| 35 | Sementchi | 1 | 31 | 30 | 8 | 7 | 15 | 39 | 64 | 0 | 0 | 0 | 15 |
| 36 | Chilonzor | 1 | 30 | 34 | 8 | 6 | 20 | 51 | 70 | 0 | 0 | 0 | 16 |
| 37 | Shahrixon | 1 | 28 | 32 | 7 | 7 | 18 | 25 | 67 | 0 | 0 | 0 | 15 |
| 38 | Obod | 1 | 24 | 30 | 6 | 6 | 18 | 25 | 51 | 0 | 0 | 0 | 14 |
| 39 | Vobkent | 1 | 15 | 30 | 3 | 6 | 21 | 23 | 70 | 0 | 0 | 0 | 16 |
| 40 | Uz-Dong-Ju | 1 | 13 | 30 | 2 | 7 | 21 | 17 | 65 | 0 | 0 | 0 | 16 |
| Häzirki 2025 Özbegistan Superligasynda oýnaýan toparlar | |
| Häzirki 2025 Özbegistan Pro ligasyna gatnaşýan toparlar | |
| Häzirki 2025 Özbegistan Birinji ligasynda oýnaýan toparlar | |
| Klubyň işi bes edilýär. |
Super liganyň oýunçy ýazgylary
[düzet | çeşmäni düzet]
Iň köp gol salanlar[düzet | çeşmäni düzet]
|
Köp görnüş[düzet | çeşmäni düzet]
|
Reýtingler we möwsüm boýunça iň köp pökgi geçirenler
[düzet | çeşmäni düzet]Özbegistan çempionatynyň ilkinji möwsüminde Waleriý Keçinow 24 pökgi bilen iň köp pökgi geçiren oýunçy boldy. 2000-nji ýyl möwsüminde Jafar Irismetow "Dostlik" topary üçin 45 pökgi geçirip, möwsümiň iň köp pökgi geçiren oýunçysy boldy, bu netije henizem bir möwsümiň rekordy hasaplanýar[8].
Hemaýatkärlik
[düzet | çeşmäni düzet]1992-nji ýyldan 2017-nji ýyla çenli Özbegistan Super ligasynyň haýsydyr bir kompaniýa bilen hemaýatkärlik hukugy ýokdy. Diňe 2018-nji ýyldan başlap Özbegistan Super ligasy liganyň hemaýatkäri boldy. 2018-nji ýylyň 4-nji aprelinde Özbegistan Futbol Assosiasiýasynyň wise-prezidenti Umid Ahmadjonow we resmi PepsiCo çüýşesi IBT, PepsiCo-nyň 2018 möwsümi üçin resmi liganyň hemaýatkäri boljakdygy barada ylalaşdylar[10].
| Döwür | Hemaýatkäri | Ady |
|---|---|---|
| 1992–2017 | Hemaýatkäri ýok | Oli Liga |
| 2018 | Pepsi | Pepsi Özbegistan Super ligasy |
| 2019–2023 | Coca-Cola | Coca-Cola Özbegistan Super ligasy |
| 2024 - häzirki | Artel | Artel Özbegistan Super ligasy |
Salgylanmalar
[düzet | çeşmäni düzet]- ↑ "Breaking: Oliy Liga tugatildi!".
- ↑ ПФЛ / Лига хақида, archived from the original on 2011-06-13, retrieved 2025-10-08
- ↑ "Олий лига РЕТРО: Чемпион бўла олмаган юлдузларнинг рамзий терма жамоаси".
- ↑ "Uzbekistan Super League most appearances (9 December 2018)" (in özbek dili). Championat.asia. 9-dekabr 2018-yil.
{{cite web}}: Check date values in:|date=(help) - ↑ 25 ta Oʻzbekiston chempionatining umumiy jadvali, 30 November 2016 (in Uzbek)
- ↑ "Uzbekistan Super League all time topscoreres (as of 10 December 2018)". Championat.asia. 10-dekabr 2018-yil.
{{cite web}}: Check date values in:|date=(help) - ↑ "Uzbekistan Super League most appearances (9 December 2018)" (in oʻzbekcha). Championat.asia. 9-dekabr 2018-yil.
{{cite web}}: Check date values in:|date=(help)CS1 maint: unrecognized language (link) - ↑ "Суперлига по футболу представила своего первого титульного спонсора". Nuz.uz. 5.4.2018. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2018-04-28 tarixində. https://web.archive.org/web/20180428180859/https://nuz.uz/sport/31749-superliga-po-futbolu-predstavila-svoego-pervogo-titulnogo-sponsora.html.
- ↑ ""Pahtakor" çempion, "Kokon-1912" göçürildi!".
- ↑ .
- CS1 errors: dates
- CS1 özbek dili-language sources (uz)
- Articles with Uzbek-language sources (uz)
- CS1 maint: unrecognized language
- Dil şablonlary
- Özbegistan Superligasy
- Özbegistanda 1992-nji ýyldaky döredilanlar
- Özbegistanda futbol ligalary
- Aziýanyň iň ýokary derejeli futbol ligalary
- 1992-nji ýylda döredilen sport ligalary