Duman han

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search

Hanedany: Hun hanedanlygy

Doguldy: ....

Özünden öň: ...

Özünden soň: Mode han (Mete han)

Öldi: b.e. öňki 209.

Höküm sürdi: b.e.öňki 220—b.e.öňki 209-njy ýyllar.

Aýaly:...

Çagasy: 1)Mode han, 2) ....

Umumy maglumat[üýtget | edit source]

Hun hökümdarlarynyň içinde bize belli bolan Duman hanyň (Touman) asly Aşynaogullary bolan Oguzyň neslindendir. Ol şol Şejereýi teräkime kitabyny ýazan Abulgazy Bahadurhanyň Oguznamasyndaky Garahan diýlip hasap edilýär. Ol miladydan öňki III asyrda ýaşap geçen ilkinji Hun hökümdarydyr. Onuň Beýgu atly lakamy beýik diýmekligi aňladýar. Ol miladydan öňki 221-220-nji ýyllarda tagta geçip Hun taýpalarynyň baştutany boldy. Bu baştutanlara Ýabgu hem diýýärler, şol sebäpli oňa Duman Ýabgu (Beýgu) hem diýlerdi. Duman hanyň ata-babalary Türküstan (Turan) topraklaryndan Çynmaçynyň demirgazyk çäklerine gelip birnäçe öýli bolup oturupdyrlar. Hunlar Çynmaçyna tarap çozup olja talap gezipdirler. Duman hanyň her iki aýalynda iki ogly bolupdyr. Uly aýalyndan Mode han (Motun, Mete) kiçi aýalyndan hem bir ogly bolupdyr.Duman han Mode hany tagta mirasdar etmekligi rowa görmedi. Şonuň üçin ol kiçi ogluny tagta geçirmek isledi. Emma Mode kakasynyň ýalňyşýandygyny bilýärdi. Duman han Modeni Düýeçi taýpalarynyň (ýueçji) eline girew diýip berdi. Duman han kiçi ogluny tagt mirasy etmekçidigini duýan Mode tussaglykdan gaçyp gaýdyp, özüne 10.000 adamlyk goşun toplady we kakasy bilen uly çaknyşygy başlatdy. Netijede miladydan öňki 209-njy ýylda Kakasy we onuň kiçi aýaly hem ene başga jigsi şol uruşda öldürildi. Tagta hem Mode han geçdi.