Erkin gaçma tizlenmesi

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Şuňa git: nawigasiýa, gözle

Erkin gaçma. Erkin gaçma tizlenmesi[üýtget]

Jisimleriñ dine agyrlyk güýjiniñ täsiri astyndaky hereketine erkin gaçma diýilýär. Erkin gaçma gönüçyzykly deñ tizlenýän hereketdir. Onuñ tizlenmesi “g” harpy bilen belgilenýär. Erkin gaçma tizlenmesiniñ orta bahasynyñ ululygy g= 9,80665 m/ s2 deñdir, ýöne köplenç g = 9,8 m/ s2 diýip alynýar. Ýeriñ polýuslarynda ol 9,83 ekwatorda 9,78 m/ s2 –dyr. g-niñ bahasy Aýda 1,62, Wenerada 8,69 m/ s2, Günde 274 m/ s2 we ş.m. 1.Islendik wagt pursatynde jisimiñ tizligi
υ = υo + gt
eger-de jisim dynçlyk ýagdaýyndan erkin gaçma tizligine başlasa, onda t wagtdan soñky tizlik
υ =gt


Erkin gaçma tizlenmesi

2.Başlangyç tizligi υo bolan jisimiñ h aralygy geçenden soñky tizligi
Erkin gaçma1.jpg
formula bilen añladylýar. Eger-de jisimiñ başlangyç pursatda tizligi nola deñ bolsa (υo=0), onda
Erkin gaçma2.jpg bolar. 3.Erkin gaçýan jisimiñ t wagtynyñ dowamynda orun üýtgemesi
Erkin gaçma3.jpg
formulanyñ kömegi bilen tapylýar. Dynçlyk ýagdaýyndan (υo=0) gaçmaga başlan jisim üçin
Erkin gaçma4.jpg wertikal zyñylan jisimiñ hereketi deñhaýallanýan hereketdir.
υ = υo – gt
Erkin gaçma5.jpg
Erkin gaçma6.jpg