Türkmenistanyň prezidentiniň howpsuzlyk gullugy
Türkmenistanyň prezidentiniň howpsuzlyk gullugy — Türkmenistanyň prezidentiniň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin jogapkär döwlet edarasy, Türkmenistanyň çäginde operasiýa-derňew işlerini geçirmäge ygtyýar berildi.
Taryh
[düzet | çeşmäni düzet]Türkmenistanda prezidentlik wezipesi 1990-njy ýylyň 11 oktýabrynda "Türkmen SSR-de prezidentiň dolandyryş görnüşini döretmek we Türkmen SSR-iň konstitusiýasyna üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek barada" TSSR kanuny bilen döredildi. TSSR-nyň prezidentiniň ilkinji saýlawlary 1990-njy ýylyň 27 oktýabrynda geçirildi.
1990-njy ýylyň 16 noýabrynda Türkmen SSR-iň Councilokary Geňeşiniň "Türkmen SSR-iň ýokary wezipeli adamlarynyň işini üpjün etmek baradaky" karary bilen, Türkmen SSR-iň prezidenti üçin şahsy howpsuzlyk üpjünçiligi TSSR-iň Döwlet Howpsuzlyk Komitetiniň ygtyýaryna berildi, bu bölüm Türkmeniň häzirki Howpsuzlyk Gullugynyň prototipi bolupdy.
1990-njy ýyllaryň başynda (takyk senesi belli däl) Türkmenistanyň Prezident Howpsuzlyk Gullugy Milli Howpsuzlyk Komitetinden aýryldy we gönüden-göni Türkmenistanyň Prezidentine hasabat berýän garaşsyz edara öwrüldi. Podpolkownik Akmyrat Rejepow Prezidentiň howpsuzlyk gullugynyň ilkinji başlygy boldy.
1994-nji ýylyň 23-nji sentýabrynda Türkmenistanyň "Amal-derňew işleri" kanuny güýje girdi. Bu kanuna laýyklykda, derňew-derňew işleriniň esasy maksatlaryndan biri Türkmenistanyň prezidentiniň howpsuzlygyny üpjün etmek. Şeýle hem bu kanun, Türkmenistanyň Prezidentiniň Howpsuzlyk gullugyna Içeri işler, milli howpsuzlyk, serhet gullugy we Goranmak ministrliginiň aňtaw bölümleri bilen birlikde Türkmenistanyň çäginde operasiýa-derňew işlerini geçirmäge ygtyýar berdi.
Jogapkärçilikler
[düzet | çeşmäni düzet]Türkmenistanyň "Türkmenistanyň prezidenti barada" kanunyna laýyklykda, Türkmenistanyň Prezident gullugynyň jogapkärçiligi şulary öz içine alýar:
- Türkmenistanyň prezidentine we onuň maşgala agzalaryna ýaşaýyş we transport hyzmatlaryny bermek (Türkmenistanyň Prezidentiniň Executiveerine ýetiriji müdirliginiň Dolandyryş müdirligi we Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk ministrligi bilen bilelikde);
- Türkmenistanyň prezidentine ýörite aragatnaşyk enjamlary bermek;
- Türkmenistanyň prezidenti, Türkmenistanyň prezidentiniň aýaly we Türkmenistanyň prezidenti bilen bile ýaşaýan beýleki maşgala agzalary üçin howpsuzlygy üpjün etmek.
2003-nji ýylyň 15-nji awgustynda Türkmenistanyň "Terrorçylyga garşy göreş" kanunyna laýyklykda Türkmenistanyň Prezident Howpsuzlyk Gullugynyň jogapkärçiligi terrorçylyga gönüden-göni garşy göreşmegi öz içine alýar.