Novi Sad demir ýol menzilindäki üçegiň çökmegi
Novi Sad demir ýol menzilindäki üçegiň çökmegi — bu betbagtçylyk 2024-nji ýylyň 1 Noýabrynda sagat 11:50 töweregi Novi Sad şäherindäki demir ýol menzilinde bolup geçdi. Bu betbagtçylykda 15 adam, şol sanda alty ýaşly bir çaga hem heläk boldy, 3 adam ýaralandy. Üç ýaş adam agyr ýaralanyp, olaryň jany howp astyndadyr. Kesgitlenen pidalaryň arasynda sekiz adam Serbiýanyň raýaty, bir adam bolsa Skopýe şäherinden boldy.
Taryh
[düzet | çeşmäni düzet]2021-nji ýylda Serbiýa hökümetiniň ýurtda demir ýol infrastrukturasyny täzeden dikeltmek we döwrebaplaşdyrmak maksady bilen çalt otlulary ornaşdyrmak baradaky tagallalarynyň çäginde menzili abatlamak we giňeltmek meýilnamalary yglan edildi. Abatlaýyş işleri relsleriň täzelenmegini, täze platformanyň gurulmagyny we maýyplar üçin goşmaça liftler bilen esasy binanyň doly abatlanmagyny öz içine alýardy. Işler 2021-nji ýylyň sentýabr aýynda başlandy.
Abatlaýyş şertleriniň biri hökmünde Boško Peroşeviç köprüsiniň sökülmegi we Aleksandar Boýowiçiň taslamasy boýunça Žeželj demir ýol köprüsiniň täzeden gurulmagy göz öňünde tutuldy. Bu köpri JV Azvi – Taddei – Horta Coslada International halkara konsorsiumy tarapyndan gurlupdy. Menzi̇liň abatlaýyş işleri Budapeşt–Belgrad demir ýol liniýasy taslamasynyň çäginde hytaý kompaniýalary China Railway International we China Communications Construction Company (CCCC) tarapyndan ýerine ýetirildi. Bu taslama halkara demir ýol ulgamyny ösdürmek boýunça giňişleýin meýilnamanyň bir bölegi bolup durýar.
Täzeden abatlanan menzil binasy 2022-nji ýylyň 19-njy martynda açyldy, Belgrad bilen Novi Sadyň arasynda sagatda Şablon:Val çenli tizlikde hereket edýän döwrebap demir ýol liniýasy işe girizildi.
Betbagtçylyk
[düzet | çeşmäni düzet]2024-nji ýylyň 1-nji Noýabrynda sagat 11:50 töweregi Novi Sad demir ýol menziliniň esasy girelgesiniň üstündäki üçek çökdi. Bu betbagtçylykda 15 adam, şol sanda alty ýaşly bir çaga heläk boldy, 3 adam ýaralandy.
Gurluşyk inženeri Daniel Dasićiň aýtmagyna görä, üçegiň çökmegine abatlaýyş döwründe goşulan aýna bilen örtülen goşmaça mis gurluşlary sebäp boldy.
Reaksiýalar we netijeler
[düzet | çeşmäni düzet]Serbiýa hökümeti 2024-nji ýylyň 2 Noýabryny milli matam güni diýip yglan etdi, Novi Sad şäherinde bolsa üç günlük matam yglan edildi. Şeýle hem Bosniýa Serb Respublikasynda matam güni yglan edildi.
Wakadan soň Ulag, gurluşyk we infrastruktura ministri Goran Wesić, söwda ministri Tomislav Momirović hem-de döwlet Serbiýa demir ýollarynyň ýolbaşçysy wezipelerinden çekildi.
Wengriýanyň prezidenti Wiktor Orban Serbiýa döwletine we pidalaryň maşgalalaryna gynanç bildirdi.
2024-nji ýylyň 30-njy dekabrynda prokuratura edaralary 13 adama garşy jenaýat işi açdy, olaryň arasynda heläkçilikden soň wezipeden çekilen ulag ministri hem bar.
2025-nji ýylyň 28-nji ýanwarynda Serbiýanyň premýer-ministri Miloš Wučević wezipeden çekildi, şol gün Novi Sad şäheriniň häkimi Milan Djurić hem işinden aýryldy.
Serbiýanyň dört döwlet uniwersitetiniň talyplary iki aýdan gowrak wagtlap demonstrasiýa geçirip, bu betbagtçylyk boýunça syýasy we jenaýat jogapkärçiliginiň kesgitlenmegini talap etdiler. Şeýle hem takmynan on aýyň dowamynda ýüz müňlerçe adam Serbiýanyň ähli diýen ýaly şäherlerinde köçelere çykyp, täze saýlawlary we giňden ýaýran korrupsiýa garşy göreşi talap etdiler.
2025-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda ýüzlerçe talyp Belgraddan Novi Sada çenli, takmynan 80 kilometr ýol ýöremek bilen ýöriş geçirdi, olar awtoritar dolandyryş usullaryna garşy nägilelik bildirip, “adalat we pikir azatlygy” talap etdiler.
Serbiýanyň prezidenti Aleksandar Wučić bolsa bu hereketleriň daşary ýurt tarapyndan gurnalandygyny öňe sürüp, “ýurt içerden we daşardan hüjüme sezewar bolýar” diýip beýan etdi. Serbiýa prawoslaw buthanasy Aleksandar Wučići goldaýar.
Eger protest hereketi Serbiýadaky režimi ýykmagy başarsa, synçylar Wučići goldaýan işgärleriň – şol sanda goşun, gizlin gulluklar we buthana ýolbaşçylarynyň – jogapkärçilige çekilmegine garaşylýandygyny belleýärler.