Mesele

Wikipediýa, erkin ensiklopediýa
Jump to navigation Jump to search

Madda ýa-da materiýa giňişlikde giňişlik tutýan, göwrümi we massasy bolan granulalar gurluşy diýilýär. 5 duýgy organymyz bilen duýup bilýän (duýup bilýän) janly we janly däl jandarlar diýilýär. [1]

Maddanyň iň kiçi gurluş bölümleri atomlardyr. Atomlar birleşip materiýa emele getirýärler. Mysal üçin: Iki wodorod atomy we kislorod atomy birleşip suw emele getirýär.

Atom elektronlardan, neýtronlardan we protonlardan durýar.

Elektron materiýanyň iň kiçi bölejigi bolup, energiýadan durýar. Nuclearadro fizikasynda we ýadro himiýasynda neýtrinolar diýlip atlandyrylýan bu energiýa hakda az zat bilinýär.

Özbaşdak mesele:

Fiziki hadysa: Bir maddada ýüze çykanda, şol maddanyň şahsyýetini we gurluşyny üýtgetmeýän hadysadyr. Mysal üçin, kagyzy ýyrtmak fiziki hadysadyr. Kagyzyň görnüşi üýtgedi, ýöne manysy henizem kagyz.

Himiki hadysa: Bir maddada ýüze çykanda, şol maddanyň şahsyýetini we gurluşyny üýtgedýän hadysadyr. Kagyz ýakýan ýaly. Radioaktiw diýilýän elementlerden atomlaryň ýadrolarynda üýtgeşmeleriň we bölekleriň bardygyna düşünilýär. Atomlaryň ortasyndaky ýadrolaryň bu böleklerinde bir elementiň başga bir elemente öwrülýändigine düşünildi. Şeýle hem, Albert Eýnşteýniň otnositellik teoriýasyna görä materiýa we energiýa deňdir. Şol sebäpli materiýa energiýa we energiýa materiýa öwrülip biler. Mysal üçin, uranyň ýadrosy ýa-da başga bir agyr atom ýadrosy ikä bölünende ýüze çykýan ýadro bölünişinde materiýa energiýa öwrülýär. Goşma jisimler ýaly elementler hemişe üýtgeýär, bir ştatdan beýlekisine öwrülýär.