Horezm welaýaty
Ilatly nokat
Karta
|
Horazm welaýaty — Özbegistanyň welaýatydyr, ýurduň demirgazyk-günbatarynda, Amyderýanyň aşaky akymynda ýerleşýär. Ol Türkmenistan, Garagalpagystan we Buhara sebiti bilen serhetleşýär. Onuň meýdany 6050 inedördül kilometr (2340 mil2) bolup durýar. Ilatyň sany 1,959,300 adam (2023) diýlip çaklanylýar, olaryň 67% -i oba ýerlerinde ýaşaýar. Paýtagty Ürgenç (il. 147,300). Beýleki iri şäherleriň arasynda Xonga, Hywa, Şowot we Pitnak bar[1].
Howa adaty gurak kontinental howa bolup, sowuk gyş we örän yssy, gurak ýaz aýlary bilen tapawutlanýar.
Horezm sebitindäki Hywa şäheri dünýä belli binagärlik ýadygärlikleri bolan ÝUNESKO-nyň Bütindünýä miras sanawyna girýär, bu bolsa Hywany ýurtda halkara syýahatçylygynyň esasy merkezleriniň birine öwürýär.
Horezm sebitiniň ykdysadyýeti esasan pagta esaslanýar. Soňky birnäçe ýylda tüwi önümçiligi ep-esli artsa-da, pagta esasy ekin bolup durýar. (Özbegistan hökümeti suw sarp edilişi sebäpli çölleriň golaýynda tüwi önümçiligini goldamaýar). Şeýle hem köp sanly baglar we üzümçilikler, gawun-bakja plantasiýalary we kartoşka meýdanlary bar. Horezm sebiti Özbegistanda "gurwak" gawuny bilen meşhurdyr. Senagat pagtaçylyga hem uly üns berýär, pagtany gaýtadan işlemek, pagta ýagyny çykarmak we dokma senagaty agdyklyk edýär. Horezm Abu Reýhan Biruni we al-Horazimi ýaly köp meşhur adamlaryň doglan ýeridir. Sebitde 130 km-den gowrak demir ýoly we 2000 km ýol örtügi bolan ösen ulag infrastrukturasy bar. Sebit demir ýoly arkaly Ýewropa Russiýasy we Kawkaz bilen baglanyşykly. Horezmde ýaşaýan adamlar karluk dilinden tapawutly bolan türki dilleriň oguz dialektiniň bir görnüşi bolan Horazm dilinde gürleýärler (beýleki özbegistan sebitleriniň ilatynyň köpüsi şol dilde gürleýär).
Salgylanmalar
[düzet | çeşmäni düzet]- ↑ "Viloyat bo'yicha shahar va qishloq aholisi soni" [Urban and rural population in the region] (PDF) (in özbek dili). Xorazm regional department of statistics.

