Anastasiýa (animasiýa filmi)
Şablon:Film «Anastasiýa» (iňl. Anastasia) – ABŞ-nyň 20th Century Fox korporasiýasy tarapyndan döredilen doly metražly animasiýa fentezi filmi. Režissýorlary – Don Blut we Garri Goldman. Filmi surata düşürmekde rotoskopia usuly we üç ölçegli grafika ulanylypdyr. Dünýä ýüzündäki ilkinji görkezilişi 1997-nji ýylyň 14-nji noýabrynda boldy.
D. Bluta we G. Goldmana Marsell Moretiň pýesasyna esaslanýan 1956-njy ýyldaky «Anastasiýa» filminiň animasiýa görnüşi ýa-da «Meniň gözel hanymym» müzikli arasynda saýlamag teklip edilipdir. Saýlaw patyşa maşgalasy atlyp öldürülenden soň diri galan we öz geçen durmuşyny ýatlamaga çalyşan beýik knýazna Anastasiýa Nikolajewna Romanowanyň taryhyna daýanýan «Anastasiýa» düşdi.
Baş gahrymanlara esasy dilde Meg Riýan, Jon Kýusak, Henk Azariýa, Kristofer Lloid, Kirsten Dunst we Anžela Lensberi ses berdiler.
Film oňat baha eýe bolup, dünýä kinoteatrlarynda 140 million dollara golaý girdeji toplady we iň oňat aýdym nominasiýasy boýunça iki sany «Oskar» hem-de Altyn globus baýraklaryna hödürlendi.
Mazmuny
[düzet | çeşmäni düzet]Waka 1916–1927-nji ýyllar aralygynda geçýär. Sankt-Peterburgdaky Gyşky köşkde Romanowlar neberesiniň 300 ýyllyk ýubileýi bellenilýär. Russiýanyň soňky imperatory Nikolaý II-niň gyzy, sekiz ýaşly beýik knýazna Anastasiýa uly enesi, imperatriýa Mariya Fýodorowna tarapyndan fransuz dilinde «Parizde duşuşýänkäris» diýen ýazgysy bolan gulunja we diňe şol gulunja bilen açylýan aýdym-saz gutusy sowgat berilýär.
Duýdansyz ýerden köşge garanky güýçleriň jadygöýi, goragçylykdaky hyýanaty üçin kowlan öňki patyşa geňeşçisi Grigoriý Rasputin girip gelýär. Ol munuň üçin öç almak maksady bilen janyny şeýtana satyp, garanky güýçleri öz içine alýan jadyly artefakty alýar. Ol patyşa maşgalasyna we bütin Russiýa gargyş edýär.
Rewolýusiýa döwründe köşgi gozgalaňçylar eýeleýärler we patyşa maşgala gaçmaga mejbur bolýar. Anastasiýa uly enesi bilen ýaş aşpez kömekçisiniň hemragohlugynda ýapyk diwar ýoly arkaly otla tarap ugraýarlar. Ýolda olara Rasputin hüjüm edýär, ýöne onuň aşagyndaky buz döwlüp, suwa batýar. Barýan otlyna bökjekläp münüp barýarka, Anastasiýa taýyp gidip, başyny perrona urýar. Uly enesi daşlaşyp barýan otlydan onuň adyny gygyryp çagyrýar, ýöne yzyna gaýdyp gelmäge mümkinçilik ýok.
Aradan 10 ýyl geçip, Russiýada sowet häkimiýeti berkarar bolýar. Bu ýyllaryň dowamynda Anastasiýa geçen durmuşyny hiç zat ýatlap bilmän, Anýa ady bilen çagalar öýünde ulalýar. Çagalykdan galan ýeke-täk zat – altyn gulunja. Ol 18 ýaşyna çigende fabrige işe iberilýär. Ýolda gidip barkä zawoda barmak ýa-da özüne tarap çekip duran Sankt-Peterburga tarap gitmek kararina gelýär. Ykbalyň buýrugy bilen ol özüniň bakyp alan Pupuk atly iti bilen Peterburga tarap ugraýar. Anýa Pariže bilet satyn almak isleýär, ýöne wizasy ýok. Beketdäki garry zenan oňa Dmitriý atly adamy tapmagy maslahat berýär. Anýa Dmitriýniň ýaşaýan ýeri bolan taşlanan köşge barýar.
Şol wagtda Parižde ýören Mariýa Fýodorowna agtygyny tapmak umydyny ýitirmän, ony yzyna alyp gelen adama uly sylag yglan edýär. Peterburgly galpçylar Dmitriý bilen Wladimir meňzeş gyzy tapyp, oňa edep öwredip, hakyky knýaz hökmünde görkezmegi ýüwre düwýärler. ýüzlerçe gyzy gözden geçirip, olar hiç kimi tapyp bilmeýärler.
Anýa köşge gelýär we ol ýerde özünde tanyş deja-wýu duýgusy döreýär. Dmitriý gyzy patyşa maşgalasynyň portreti bilen deňeşdirip, ýitiren knýaznasyndaky meňzeşligine haýran galýar. Olar Anýany okatmagy başlmagy ýüregine düwýärler.
Şol wagt golaýda Rasputiniň kömekçisi, albinos ýarasa Bartok peýda bolup, Anastasiýanyň ýakynlaşmagy bilen hojaýynynyň artefakt güýjüniň oýonandygyny seýär. Artefakt ony tussag edilen Rasputini tapan dow Aýyna tarap çekýär. Anastasiýanyň gargyşdan gutulandygyny bilen Rasputin gahar-gaba gelip, gyzy ýok etmek üçin jyn ýaradalaryny iberýär.
Dört gahryman (Anýa, Pupuk, Dmitriý we Wladimir) Pariže sapara çykýarlar. Ýolda Dmitriý Anýa köşg edabini, Wladimir bolsa neberäniň taryhyny öwredýär. Anýa bilen Dmitriýniň arasynda düşünemezçilikler döräýär, ýöne howply pursatda olar birleşýärler. Rasputin köprüni ýumrup ýuberen otly heläkçiliginde we howply gaýykda ýüzüş wagtynda Dmitriý Anýanyň janyny saklap galýar. Ondan soň Rasputin özüniň hereket etmegini ýüwre düwüp, Bartok bilen birlikde ýüzbe-ýüz çykýar.
Pariže gelensoň Wladimir imperatriýa agtygyny gözlemäge kömek edýän dosty Sofiýa bilen duşuşyk guraýar. Sofiýa Anýa knýaznanyň geçen çagy barada birnäçe sorag berýär we gyz olaryň hemmesine dogry jogap berýär. Mundan başga-da, ony we uly enesini bir çaganyň halas edendigini ýatlaýar, şonda Dmitriý Anýanyň hakyky Anastasiýaendigine düşünýär, çünki ol çaga özüdi.
Agşam hemme öňki imperatriýa bilen duşuşyk boljak Garnýe operasyna barýarlar. Dmitriý Mariýa Fýodorowna bilen duşuşyp, Anastasiýany tapandygyny habar berýär, ýöne on ýyllyk galplyklardan ýadän uly ene ony diňlemän, kowup goýberýär. Anastasiýa olaryň gürrüňini eşidip galyp, gaharlanýar we gidýär. Ýöne Dmitriý imperatriýanyň maşynyny ogurlap gelip, aýdym-saz gutusyny görkezmek arkaly ony Anastasiýanyň ýanyna getirýär.
Mariya Fýodorowna Anastasiýanyň ýanyna gelýär. Başda ol sowuk garşy alýar, ýöne imperatriýanyň ulanan el kremine ysyny duýup, Anastasiýa çagalygyny ýatlaýar. Imperatriýa gutyny çykarýar, Anýa ony açýar we olar gujaklaşýarlar.
Indiki gün Mariýa Fýodorowna Dmitriýge hakyryny berip, köşkde olary halas eden çagany tanaýar. Ýöne Dmitriý puldan ýüz öwrüp, päsgel bermezlik üçin Russiýa gaýdyp gitmegi ýüwre düwýär. Mariýa Fýodorowna onuň Anastasiýany söýýändigine düşünýär.
Agşam bal oýunlaryna taýýarlyk görýärkä Pupuk iti köçä gaçyp çykýar. Anastasiýa ony Aleksandr III köprüsinden kowup ýetýär, ol ýerde ony Rasputin garaşyp otyr. Ölüme eltýän çaknyşyk başlanýar. Kömege Dmitriý ýetişip gelýär, ýöne Gara Pegas bilen bolan söweşde ol huşuny ýitirýär.
Söweşiň gyzgyn wagtynda Anastasiýa Rasputiniň artefaktyny alyp, aýagy bilen ezip taşlaýar. Ruhyň ýitmegi Rasputini ýok edýär we onuň gargyşy ýitip gidýär.
Dmitriý özüne gelýär, ikisi birek-birege duýgularyny aýdyp, bilelikde ugraýarlar.
Ses berenler
[düzet | çeşmäni düzet]- Meg Riýan – Anastasiýa „Anýa“ Romanowa
- Kirsten Dunst – ýaş Anastasiýa
- Jon Kýusak – Dmitriý
- Kelsi Gremmer – Wladimir „Wlad“ Wasilýewiç
- Kristofer Lloid – Grigoriý Rasputin
- Jim Kammings – ýaş Rasputin
- Henk Azariýa – Bartok
- Anžela Lensberi – Mariya Fýodorowna
- Rik Jons – Nikolaý II
Önümçiligi
[düzet | çeşmäni düzet]1994-nji ýylyň maý aýynda «Los Angeles Times» gazeti Don Blut bilen Garri Goldmanyň «20th Century Fox» bilen animasiýa filmleirni döretmek boýunça uzak möhletleýin şertnama gol çekendigini yglan etdi. Studiýa Finiks şäherinde täze animasiýa studiýasyny gurmaga 100 million dollardan gowrak maýa goýdy.
Döredijiler «Patyşa we men», «Anastasiýa» we «Meniň gözel hanymym» eserlerini saýladylar. «Anastasiýany» saýlamak pikiri «Fox Filmed Entertainment» ýolbaşçysy Bill Mehanike geldi. Soňra film döredijiler bagtsyz Anýanyň patyşa derejesine eýe bolýan «Pigmalion» pýesasynyň böleklerini uýgunlaşdyrdylar.
Režissýorlar Moskwadaky we Sankt-Peterburgdaky öňki ÇРУ agentleri bilen hyzmatdaşlyk edip, taryhy wakalary derňediler. Ssenariý düzüji Erik Tuhman ilkinji ssenariýni ýazdy, ýöne ol «uly adamlara örän gönükdirilen, hakyky syýasata esaslanýan we hiç hili jadylygy bolmadyk» boldy. Şonuň üçin soňra ssenariý aýdym-saz elementleri bolan ýeňil komediýa öwrüldi.
Rasputin baş duşman hökmünde saýlandy, çünki onuň şahsyýeti we taryhy ölümi uly gyzyklanma döretdi. Bartok atly ýarasa erbet gahrymanyň çyzygyna ýumor goşmak üçin döredildi.
Aýdym-sazy
[düzet | çeşmäni düzet]Aýdym-sazyň awtory – Dewid Nýuman, onuň kakasy Alfred Nýuman 1956-njy ýyldaky filmiň sazyna ýazypdyr. «Journey to the Past» (Oskara hödürlenen) aýdymyny hem goşmak bilen aýdymlary Linn Arens bilen Stiven Flaerti ýazdylar. Ilkinji ýazylan aýdym «Once Upon a December» boldy.
Tankydy baha
[düzet | çeşmäni düzet]«Rotten Tomatoes» saýtasynda film 52 tankydyň esasynda 85% oňat baha eýe. Tankytçylar wizual stilini, sazyny we güýçli ses ýerine ýetirilişini maklap, filmi «Disney» studiýasynyň animasiýa altyn standartyna deňediler.
«Chicago Sun-Times» gazetaýyndan Rojer Ebert filme dört ýyldyzdan üç ýarym ýyldyz berip, ony «gyzykly we käte jadyly» diýip atlandyrdy.
Baýraklary
[düzet | çeşmäni düzet]Film iki sany Oskar nominasiýasyny (iň oňat orijinal aýdym we iň oňat orijinal saz üçin) we başga-da köp sanly baýraklary gazandy.